Shaloo Walia
(Hindistanlı yazar, blogger, məzmun yaradıcı)

——————————

Əgər siz də möhtəşəm bir hekayə axtarışındasınızsa, lakin qalın bir romanı oxumağa vaxtınız və ya həvəsiniz yoxdursa, qısa hekayələr ən doğru seçimdir. İstər yatmazdan əvvəl, istər yolda olarkən, istərsə də həkim qəbulu gözləyərkən – bu kiçik zaman kəsikləri qısa hekayələr üçün mükəmməl fürsətdir.

Çoxları üçün yaxşı bir kitabla divana uzanmaqdan daha dincəldici heç nə yoxdur. Lakin sakit oturub oxumaqda çətinlik çəkirsinizsə, tək deyilsiniz. Kitab oxumaq sizi yorursa, səsli kitablar (audiobook) sizin üçün daha uyğun ola bilər.

Təsirli hekayələr təxəyyülünüzü hərəkətə gətirə və sizi maşın sürərkən, idman edərkən və ya sadəcə ev işləri görərkən fərqli bir macəraya apara bilər.

Şəxsən mən səsli kitabları çox sevirəm. Uzun saatlar boyu oxumaq gözləri yorduğu üçün mən fiziki kitablarla səsli kitablar arasında dövr edirəm. Səsli kitabları əsasən hər gün işə gedib-gələrkən dinləyirəm. İnanın mənə, sükan arxasında olarkən səsli kitab dinləmək mənim qazandığım ən yaxşı məhsuldarlıq vərdişidir. Artıq tıxacda qalmaq belə adamı o qədər də qəzəbləndirmir!

Bir çox oxucu səsli kitabları sınamaq istəyir, lakin haradan başlayacağını bilmədiyi üçün çəkinir. Yeni başlayanlar üçün qısa hekayələr səsli kitab dinləmək vərdişi qazanmağın ən yaxşı yoludur.

Beləliklə, real üslubdan tutmuş fantastikaya qədər, dünyanın dörd bir yanından, köhnə və yeni ən yaxşı qısa hekayələrdən bəzilərini təqdim edirəm:

1. “Eşşək arısının yuvası” (Wasp’s Nest) – Aqata Kristi
Bu qısa hekayə Aqata Kristinin məşhur belçikalı xəfiyyəsi Erkül Puaronun iştirakı ilə yazılıb. Puaro dostu Con Harrisona baş çəkir və ona hələ törədilməmiş bir qətli həll etmək missiyasında olduğunu bildirir. Süjet xətti və gözlənilməz sonluq müəllifin istedadını nümayiş etdirir və əsəri şahəsərə çevirir. Əgər Aqata Kristi pərəstişkarısınızsa, bu qısa hekayə mütləq oxunmağa dəyər. Mükəmməl bir müəllifdən mükəmməl bir qısa hekayə!

2. “Müqəddəs Martin kilsəsindəki şam ağacı” (The Pine Tree at St. Martin) – Paulo Koelyo
Bu, Milad ağacı axtarışına çıxan gənc bir oğlan haqqında şirin, çox qısa və ürəkoxşayan bir nağıldır. Onun səyahəti onu təməl ehtiyacları üçün pula ehtiyacı olan insanların qarşısına çıxarır. Və bu xeyirxah qəlbli oğlan ehtiyacı olanlara kömək etməkdən çəkinmir. Onun yaxşı əməlləri mükafatlandırılır. Bu, bir Milad möcüzəsinin gözəl hekayəsidir. Dindar olmasanız belə, bu hekayənin qəlbinizi isidəcəyinə əminəm. Şirin və gözəldir!

3. “Balaca ördəkçi qız” (The Little Duck Girl) – Anita Nair
Bu qısa hekayə, möhtəşəm aktyor Prakaş Racın sadə, lakin güclü nəqli ilə məni təəccübləndirdi. Hekayə ölkənin (Hindistanın) mövcud siyasi vəziyyəti fonunda qurulub. Bu, müəllifin CAA (Vətəndaşlıq Dəyişikliyi Aktı) və NRC (Milli Vətəndaşlar Reyestri) qanunlarına qarşı fərdi baxışıdır və bu qanunların insanın kimliyinə və azadlığına necə zidd olduğunu göstərir. Biz burada evinin və ehtiyaclarının qayğısına qalan, altmış yaşlarında subay bir adam olan Raman Maşın sadə həyatı ilə tanış oluruq. Balaca ördəkçi qız onun həyatına bir meh kimi daxil olur və onların arasında sevgi dolu bir bağ yaranır. İllər keçir və onlar ən qəribə şəraitdə yenidən qarşılaşırlar. Hekayə həm məzmunu, həm də səsləndirilməsi ilə məni valeh etdi. Sadə, lakin düşündürücü bir hekayədir.

4. “Aclıq sənətkarı” (A Hunger Artist) – Frans Kafka
Bu klassik hekayə, özünü ac saxlamağı bir sənətə çevirən sənətkar haqqındadır. Keçmiş zamanlarda aclıq sənətkarı qəfəsdə nümayiş etdirilirdi və bir çox insan onun sənətinə heyran olmaq üçün pul ödəyirdi. Lakin zaman dəyişib və artıq insanlar onunla maraqlanmır. Hekayə olduqca metaforikdir və ondan fərqli mənalar çıxarmaq olar. Öz sənətinə olan rəğbətin azaldığını görən baş qəhrəman – aclıq sənətkarı, bütövlükdə cəmiyyət tərəfindən kənara itilmiş və qurban verilmiş fərdi təmsil edir.

5. “Böyüyəndə” (When We Grow Up) – Nikita Sinqh
Bu qısa hekayə gənclərin pandemiya dövründə, karantin günlərində nələr yaşadıqları haqqındadır. Süjet olduqca müasirdir və çoxumuza yaxşı tanışdır. Pandemiya zamanı demək olar ki, bütün şirkətlər iqtisadi böhranla üzləşdi, o cümlədən Vivekin çalışdığı şirkət də. Vivek kütləvi ixtisarlar zamanı işini itirir. İndi Vivek sevgilisi Tanunun mənzilində yaşayır. Onun işi, pulu yoxdur və bu, onun psixi sağlamlığına ciddi şəkildə mənfi təsir göstərir. Vivekin depressiyası və əsəbi Tanunun da həyatına təsir edir. Hekayə pandemiyaya görə yüzlərlə insanın necə işsiz qaldığını kədərli bir dillə təqdim edir. Lakin o, eyni zamanda hazırda hamımızın ehtiyacı olan bir ümid işığı da göstərir.

6. “Son hesabat” (The Final Accounting) – Rabindranat Taqor
Bu əsər Rabindranat Taqorun məşhur orijinal benqal hekayəsindən tərcümə edilmişdir. Nirupamanın atası Ramsundar sevimli qızı üçün layiqli bir bəy tapmaq istəyir. Onun axtarışı çox hörmətli bir bəyin yeganə oğlu ilə başa çatır. Evlilik qərarı verilir, lakin bəyin ailəsi 10.000 rupi və çoxlu sayda bahalı hədiyyələr tələb edir. Ramsundar bunun üzərində çox düşünmədən razılaşır, çünki bu izdivac fürsətini əldən verə bilməzdi. O, əlində olanları girov qoyur, hətta mülkünü satır, lakin hələ də ödənilməli 7000 rupi qalır. Kimsə ona bu məbləği çox yüksək faizlə borc verməyə razı olur. Lakin həmin adam toy yerinə vaxtında gəlib çıxmır. Məhz bu səbəbdən toyda xaos yaranır. Bu ürəkdağlayan hekayə cəmiyyətdə geniş yayılmış cehiz/başlıq sisteminə yönəlib. Vacib bir mesajı olan gözəl bir hekayədir!

7. “Öpüş” (The Kiss) – Keyt Şopen
“Öpüş” Keyt Şopenin varlı bir adamla evlənməyi planlaşdıran qadın haqqında qısa hekayəsidir. Hekayə varlı, lakin cəlbedici olmayan Brenteynin sakitcə Nataliyə sevgi elan etməsi ilə açılır. Nataliyanın aşkar sevgilisi Harvi içəri girib Brenteynin orada olmasından xəbərsiz onu öpənə qədər hər şey qaydasında gedirdi. Müəllif burada “pulun sevgidən üstün olması”, “istismar” və “qəbullanma” kimi fərqli mövzulardan istifadə edir. Bu mövzular eyni anda iki şeyə sahib olmağın mümkün olmadığını göstərmək üçün təqdim olunur.

8. “Havadakı öpüş” (A Kiss in The Air) – Ravinder Sinqh, Ruçu Kokça
Bu, səyahət həvəskarı olan Abhişek haqqında dinamik bir hekayədir. Bir dəfə öz məmləkətinə qayıdarkən hava limanında bir qız görür və bu, demək olar ki, ilk baxışdan sevgidir. Bəxti gətirir ki, qız da eyni təyyarədə, onun yanındakı oturacaqdadır. Uçuş zamanı onlar öpüşürlər, bəs gələcək onlar üçün nə vəd edir? Bu, bəzi incə Bollivud məqamları olan gözəl və eyni zamanda kədərli bir hekayədir.

9. “Amontilyado çəlləyi” (The Cask of Amontillado) – Edqar Allan Po
Edqar Allan Ponun bu klassik qısa hekayəsi qorxu janrının şahəsəridir. Bu, karnaval zamanı adı çəkilməyən bir İtaliya şəhərində baş verən qisas hekayəsidir. Ravi Montresor, dostu Fortunatonun onu təhqir etdiyinə inanır. O, Fortunatounu öldürməyi planlaşdırır və onun içkiyə olan zəifliyindən bir silah kimi istifadə edir. Çox maraqlı və tükürpədici bir hekayədir!

10. “Yenidən görüşənədək” (We Meet Again) – Era Tak
Həyatda dostlar və bəzi münasibətlər arasında bir çox şey deyilməmiş qalır. Pallavi və Pallavın arasında da bənzər bir vəziyyət var idi. Onlar illər sonra yenidən qarşılaşırlar. Lakin həyatları tamamilə dəyişib. Görəsən, bu gün onlar üçün keçmişdən qalan, deyilməmiş sözləri dilə gətirmək mümkün olacaq sımı? Bu, nostalji hissi yaradan gözəl bir hekayədir.

11. “Bohemiyada qalmaqal” (A Scandal in Bohemia) – Artur Konan Doyl
Bu, məşhur xəfiyyə Şerlok Holmsun yer aldığı ilk qısa hekayədir. Bir qalmaqal Bohemiya Krallığını və beləliklə, Kralın özünü təhdid edir; bu səbəbdən Kral tələsik Şerlok Holmsdan kömək istəmək üçün Beyker Strit 221-B ünvanına gəlir. Bu, bizim Şerlokun diqqətinə layiq gördüyü yeganə qadın olan xanım İren Adler ilə ilk tanış olduğumuz hekayədir. Çox maraqlıdır, klassik əsər axtaran hər kəsə tövsiyə edirəm.

12. “Kirayə fırıldağı” (Rent Scam) – Sofiya Con
Şrutinin bank hesabı hakerlər tərəfindən oğurlanır və ev pulunu ödəməli olduğu vaxtdan dərhal əvvəl onun bütün pulları yoxa çıxır. Ev sahibi cənab Patil isə kirayəni vaxtında ödəməsə, onu evdən qovmaqla hədələyib. O, bütün ümidini itirir, ta ki ticarət mərkəzində eşitdiyi bir söhbət ona oğruları tutmaq üçün bir ideya verənə qədər. Bu, yolda olarkən rahatca dinləyə biləcəyiniz asan və sadə bir hekayədir.

13. “Meri Ventura və Doqquzuncu Krallıq” (Mary Ventura and the Ninth Kingdom) – Silviya Plat
Mənim Silviya Plat yaradıcılığı ilə ilk tanışlığım bu qısa hekayə ilə olub. O, bunu gənc yaşlarında yazıb və həmin vaxt əsər rədd edilib. Bu, valideynləri tərəfindən “Doqquzuncu Krallığa” gedən qatara mindirilən gənc bir qadın – Meri haqqında qəribə, qaranlıq və maraqlı bir hekayədir. Hekayə arxa fonda dolaşan qaranlıq və məşum bir hava ilə sürreal və cəlbedicidir. İntensiv, qorxuludur və sizi özünə bağlayacaq.

14. “Tədarüklər” (The Arrangements) – Çimamanda Nqozi Adiçi
Mən bu qısa hekayəni bu səhər otağımı təmizləyərkən dinlədim. Hekayə Melaniya Tramp haqqındadır və “Xanım Dellovey” (Mrs. Dalloway) romanı modelində qurulub! Hekayə Melaniyanın baxış bucağından nəql olunur və burada digərləri ilə yanaşı, onun əri Donald Tramp və qızı İvanka da yer alır. Hekayə yaxşı yazılıb, maraqlıdır və Adiçinin yaradıcılıq diapazonunu göstərir.

15. “Sehrbazların töhfəsi” (The Gift of Magi) – O’Henri
Bu, Miladın əsl mənası haqqında gözəl bir qısa hekayədir. Sevgi və fədakarlığın ən həyəcanlı və ruhlandırıcı hekayələrindən biridir. Bu, yoxsul bir cütlük – Della və Cimin hekayəsidir. Kasıb olmalarına baxmayaraq, onlar xüsusi bir Milad hədiyyəsi ilə bir-birlərinə olan sevgilərini nümayiş etdirməkdə israrlıdırlar və lazımi fədakarlığı təbəssümlə etməyə hazırdırlar. Özünüzə bir yaxşılıq edin və bu zamansız klassiki dinləmək üçün bir az vaxt ayırın!