ŞvartsMan

(Tamerlan)

Ailə komediyası

Hekayə

Evlənənə kimi məhəbbət qəşəng görünür. Uzaqdan- uzağa darıxmalar, bəzənmələr, həyəcanlı görüşlər,  tez-tez görüntülü danışmaq, bir-birinə bədənlərinin ayıb yerlərini çəkib göndərmək, mesajlaşmaq. Və evlənirsən. Hər şey yox olur. Eyni evdə ölənə kimi birlikdə yaşamağa dövlət qarşısında söz vermək və imzanla təsdiqləmək. Evlilik yeganə həbsxanadır ki, öz istəyinlə ora düşürsən. Özü də kimisə öldürmədən, yalnız özünü öldürərək ora düşə bilərsən.

Komediya başlayır : eyni süfrədə yemək yemək, eyni tualetdə sıçmaq, eyni yataqda yatmaq, eyni insanla dəfələrlə, təkrar-təkrar sekslə məşğul olmaq. Artıq bir-biriniz üçün darıxmağa səbəb yox, amma bir-birinizdən bezməyə səbəb çox. Davalar çoxalır, əzizləmələr azalır. Sonda başa düşürsən ki, arvadın ləçərin öndə gedəni imiş, sən də oğraşın dal ayağı.

Evə gəlirsən arvad mətbəxdə yemək bişirir:

-Yenə ət almadın?

– Məncə, biz vegeterianlığa keçməliyik…

Arvad deyinir:

-Hə, bu da ət almamağın yeni bəhanəsi.

-Yox, bəhanə deyil, sağlamlıqdır.

Uşaq qaça – qaça gəlir:

-Ata gəldi, ata gəldi! Ata, ət aldın?

-Yox, bala. Biz ananla beş dəqiqə əvvəl vegeterianlığa keçdik.

-Vegetiyan nədi? Erməni əsgəri?

-Yox, ondan yaxşı bir şeydir. Heyvan əti və məhsulları yeməmək.

-Bəs onları yeməsək necə doyarıq?

-Oğlum, biz doymaq üçün yox, yaşamaq üçün yeyirik. Vurmayım səni, get dərsini oxu, -arxasına yavaşca təpik vurursan. Arvada ilişirsən:

-Məşğul olmursan uşaqla. Belə gicbəsər suallar verir.

-Uşaq düz deyir də. Ət yeməyəndə adam doymur.

– Ay qız, biz mağara adamıyıq, ancaq ət yeyək?

-Demirsən, pula qənaət edirəm ət almıram! Firəngizgil gəlmişdi, yadında, biabır elədin bizi. Ətli yemək bişirmədim, ağız büzdülər bizə.

-Mənim evim ət kombinatı-zaddı? Bir dəfə gəldi, daha gəlməsin. Sən də yaman əsəbisən, nədir? Fikir vermişəm, biz çoxdandı sekslə məşğul olmuruq, bəlkə onun təsiridir?

Elə bu vaxt uşaq qaça-qaça gəldi:

-Ata,seks nədir?Mamaya deyəndə eşitdim.

-Bax, qızı ofisə kekslə çay içmək adı ilə dəvət edəndən sonra baş verən hadisədir. Bildin? Get, bala, get! -başının arxasından yavaşca itələyirsən.

-Yess, kekslə çay içəcəyik! -uşaq sevinərək o biri otağa qaçır.

-Bu uşağı müalicəyə göndərə bilmədik. -deyirsən.

Arvad təzə xəbər verir:

-Məktəbdə fond pulu yığırlar.

Əsəbləşib oğlunu çağırırsan:

-Cəmşid, ay Cəmşid.

-Həə..

-Gəl bura!

Arvad deyinir:

-Bu uşağa da fərli ad qoymadın. Cəmşid! Yox bir Cəmdək. Belə də ad olar?!. Dedim sənə, Kamal qoyaq. Atavın sözünə qulaq asdın.

-Hə, Kamal qoyaq, adı ilə özü uyğun gəlsin. Ədə, məktəbdə fond pulu yığırlar?

-Hə, ata. Müəllim dedi.

-Hansı? O sinif rəhbəriniz Səlfiyyə müəllim?

-Hə, ata… Ət yeməyəcəyik?

-Oğlum, özümüzdən zəif canlıları yemək olmaz. Əgər olarsa, yadplanetlilər də bizdən güclüdür, deməli, onlar da bizi yeyə bilər. Başa düşdün? Məntiq! Getdin.

-Bəsdi, uşağa gic-gic şeylər danışdın.

-Bəlkə at əti yeyək? Uşağın müəllimi atbalaxanıma oxşayır, çağıraq qonaq?

-Ehh, səncanı bəsdi, şit-şit danışdın.

-Yox, reallıqdır. O bizim verdiklərimizi yeyib, indi biz də onu yeyək. Sən onun götünü görmüsən, adamın ağzına girir. Yüz faiz onun atla nəsə əlaqəsi var.

***

Evli kişinin günlük yorğunluğunu çıxardığı yer rahat çarpayıdır. Gecədir. Deməli, arvadınla günü müzakirə edib yatmalısan. Arvad əlinə krem çəkir.

-Uşaq yatdı?

-Hə.

-Dünən bizi yatmağa qoymamışdı.-ata kimi gileylənirsən.

-Həkim dedi ki, Cəmşidin problemi parasomniyadır.

-Xəstəliyin də adında “para-pul” varsa, işimiz asan olacaq.

-Elə demə, həkim dedi ki, yetkinlik dövrünə keçəndə düzələcək. Sadəcə, səbrli olmalıyıq.

– Hə, hə. Keçən dəfə də mənə dedi ki, Aynştayn da doqquz yaşına kimi danışmayıb.  Sonra dahi oldu. Bəlkə sizin uşaq da dahi oldu.

Arvad razılaşır:

-Gələn dəfə de, o həkimin yanına aparaq. Yaxşı təsəllidir.

-Əla … yumor hissi inkişaf edir, həri mem.

-Bəs necə! Bura bax, yaddan çıxmamış deyim, sabah uşağı məktəbə sən apararsan.

-Mən niyə? Bu gün apardım. Sıra səndədir.

-Sabah da apar, gələn dəfə mən aparacam.

-Nolub, nə məsələdir? Düzünü de, mənə xəyanət edirsən?

-Ay allah, işə düşdük də. Əzizim, mənim vaxtım var xəyanətə? Uşaq, mətbəx, iş, qızlarla görüş. Heç kişi də arvadına belə deyər?

-Nə işin var bəs?

-Qızlarla loto oynayacağıq.

-Səncanı, bəsdir. O lotoda heç kim udmur. Antirikot qadınlar yığışıb qumar oynayırlar. Hər oyun 100 manat qoyursan, 10 oyundan sonra 1000 götürürsən. Elə itirdiyini qazanırsan da. Budur oyun?

-Biz də belə başımızı qatırıq da..

-“Cazda yalnız qızlar”ı “Qumarda yalnız qadınlar”a çevirmisiz. -paltarını soyunub yatağa girirsən. Arvadın da yatağa girir.

-Rizvan, sən aparacaqsan da hə?

-Hə, hə. Narahat olma,-yastığını düzəldərək deyirsən. -Uşaqla da vaxt keçirərəm. Xəyanət söhbəti zarafat idi.

-Əlbəttə, yenə də gülməli olmayan zarafatların,-gülür.

-Əsl kişi qadının ona xəyanət edib-etməyəcəyini bilən adamdır. Əsl kişi, çox qadınla yatan yox, çox qadın tanıyan adamdır.

Arvadı alqışlayır:

-Bravo, bravo. Böyük usta, böyük filosof.

-Sağol, sağol. Arada ŞvartsMandan oxuyuruq da.

Arvadınla doyunca gülürsən.

-Səbinə, xəyanət məsələsi də düşüncə problemidir. Uşaqlığımdakı məhəllə dostlarının hamısı evlənib, uşaqları var. Arvadlarını çölə qoymurlar. Arvadları tək heç yerə gedə bilməz. Ya qaynana ilə, ya uşaqla getməlidir. Hələ Cekanı demirəm. Evinə telefon çəkdirməyib buna görə. Bizim kişilər niyə bu dərəcədə paranoik olublar!? Necə olur, öz malını tanımırsan? Yəni şübhələnirsənsə, evlənmə. Evlənmisənsə, şübhələnmə. Evli kişilərin problemi budur: gözləri daim başqasının arvadında. Elə başqasının da gözü sənin arvadındadı. Hər kəs svingerlər kimi bir-birlərinin arvadı ilə yatmaq istəyir. Nəticədə, hər kəs öz arvadı ilə yatır.

Arvaddan söhbətə müdaxilə gəlir:

– Fikirləş: əlli kişi ilə yatan qadın əxlaqsız olur, bir kişi ilə yatan qadın əxlaqlı. Məsələ seksdirsə, onsuz da qadın əlli kişiylə də eyni hoqqadan çıxır, bir kişi ilə də. Niyə birində əxlaqsız, digərində əxlaqlı olur. Bəyəm, əxlaq kəmiyyət məsələsidir?

-Nəsə çox danışdıq. Darıxmışam sənin üçün.

Arvadını öpüb-qucaqlayırsan, döşlərini sıxıb  qara tumanını çıxardanda uşağın səsi gəlir:

-Mama!.. Mama!..

Arvadın tez tumanını düzəldir. Nazik gecə bluzka geyib uşağın otağına qaçır, sən də ardınca.

Arvadın otağın işığını tez yandırıb uşağı qucağına alır:

-Canım mənim, nolub sənə? De, quzum. Qorxulu yuxu gördün?

-Hə, mama, həəə… -ağlayır.

-Ağlama, biz burdayıq atanla. -arvadın oğlunu  tez-tez öpür sakitləşdirir.

-İndi yaxşısan, oğlum? -soruşursan. Oğlun başıyla təsdiqləyir. Anasını qucaqlayıb deyir:

-Mama, bu gecə sənlə yatmaq istəyirəm..

-Canım, oğlum. Ananla mən yata bilmirəm, sən necə yataqcaqsan?

-Bəsdir, Rizvaaan! Zarafatın vaxtı deyil. Qurban olsun, maması buna, gedək birlikdə yataq. Mama, ata, sən. -Uşaq anasını razılıq əlaməti olaraq bərk qucaqlayır.

Ata kimi narazısan. Arxalarından deyinirsən:

-Gedək, bala, gedək. Üçümüz birlikdə yataq trio seks olsun…

-Rizvan! Eşitdim!

-Yaxşı, yaxşı heç nə demədim.

***

-Əzizim, biz çıxırıq.

-Yaxşı, mən də bir azdan çıxacam, -arvadın yataq otağından səslənir.

Oğlunla pilləkənləri düşürsən. Onun balaca əli sənin böyük əlinin içində gizlənir. O, sanki sənin oğlun deyil, sənin balacalığındır.

Binadan çıxanda oğluna deyirsən:

-Yağış çiskinləyir… Kurtkanı bağla…

-Yaxşııı…

Sən onu hər dəfə məktəbə aparanda elə bil özünü məktəbə aparırsan. Yağış isə daha bərk çiskinləyir.

-Ata…

-Hə…

-Müəllim keçən dəfə Fuadı cəzalandırdı.

-Nə üçün?

-Yalan danışdığı üçün. Lövhə qarşısına çıxardıb ona dedi ki, bir də yalan danışmayacaq. Qulağından tutub bərk sıxırdı. Qulağı ağrıyırdı. Axırda üzr istədi Fuad.

Oğlunu yolun qırağına çəkib dayanırsan. Dizlərini qatlayıb oğlunla eyni boyda olursan.

-Oğlum, həyat elədir ki, həmişə yaxşı şeylər görməyə bilərsən. Müəllim sinif yoldaşını hamının yanında pərt etməməli idi. Bəzən insanlar bizdən ona görə yalan danışmamağı istəyirlər ki, özləri bizə rahat yalan danışsınlar. Bəzən bir yalan bir insanın həyatını xilas edə bilər. Sən kim olursan ol, düzgün olanı elə.

-Bəs düzgün olan nədir?

Ayaqüstə durub yola davam edirsən.

-Qarşındakını başa düşmək. Niyə belə etdiyini anlamaq. İnsanları Fuad kimi günahlandırmağa nə var ki! Əsas insanın gözlərinə baxanda ürəyini görə biləsən.

-Ürəyini görə bilmək?

-Hə…

-Sən mamanın ürəyini görə bilmişdin?

Gülümsəyirsən:

-Əgər elə olmasaydı, indi əlindən başqa adam tuturdu.

Birinci sinifə gedən oğlun sevindiyindən əlini tutduğun sol əlindən öpür. Sən yenə gülümsəyirsən və saçını sığallayıb özünə sıxırsan.

-Bax, indi yolu keçirik. Əlimi bərk tut.

-Yaxşı, ata.

-Tez, bir az tez gəl…

Yolu keçəndən sonra oğlun birdən soruşur:

-Ata, mən qəribəyəm, hə?

-Kim dedi ki?

-Yox, nəsə qəribəyəm, normal deyiləm.

-Elə deyil.

-Gecələr narahatam, uşaqlarla oynaya bilmirəm, diqqətim tez dağılır. Nəsə normal deyiləm.

Dərindən nəfəs alıb ata kimi danışırsan:

-Bax, elə deyil. Sənin bir əlində beş barmaq var, hə? Hamının əlində beş barmaq var. Atada, məsələn, altı barmaqdır. Onda ata anormal, qəribədir? Sadəcə fərqlidir. İndi əksinə düşünək. Hamının bir əlində altı barmaq var, amma atada beş barmaq. Mənim beş barmağım var ha, amma yenə də insanlar mənə qəribə baxacaq. Çünki onlar kimi deyiləm. Bunun adı, sadəcə, fərqli olmaqdır, oğlum, fərqli olmaq!

-Hə, fərqli olmaq…Fərqli olmaq pis deyil,hə?

-Pis deyil..-gülümsəyirsən. -Gəlib məktəbə çatdıq. Atanı qucaqla.

-Sağol, ata.

Əl sallayırsan arxasınca.

Oğlun məktəbin qapısına yaxınlaşanda arxaya çevrilib sənə baxır:

-Biz həmişə səninləyik, ata…

-Bilirəm… -gülümsəyirsən, amma birdən oğlunun bu sözlərindən qəribə olursan.

İşdən evə qayıdırsan. Yağış günorta kəsmişdi, axşam yenə yağmağa başladı.Evə tələsirsən. Uşağı məktəbdən arvadın götürəcəkdi. İndi onlar evdədirlər. Yolda arvadına zəng edirsən, telefonu götürmür. Yaşadığın köhnə binaya daxil olub pilləkənləri çıxırsan. Pilləkənlər iki cür olur: yüngül və ağır. Yüngül pilləkənləri çıxmaq asan, düşmək çətindir. Elə ağır pilləkənlər var ki, qalxanda çətindir, tez yorulursan, düşəndə özü səni itələyir. Mənim binamın pilləkənləri ağırdır. Təsadüfən ikinci mərtəbədə divarda qırmızı rənglə yazılan sözləri görürsən: « Ailə – insan həyatının komediyasıdır; üçpərdəli komediyası». Fikirləşirsən ki, binada yaşayan gənc yazıçılardan biri yazıb.

Qapını açıb evə girirsən. Heç kim yoxdur. Arvadının nömrəsini yığırsan. Evdən zəng səsi gəlir. Telefonu evdə qalıbmış. Bilmirsən nə edəsən. Ağlına Pərvizə zəng etmək gəlir.

-Salam, Pərviz.

-Salam, Rizvan. Necəsən?

-Pis. Səbinə və Cəmşid yoxdurlar.

-Evdəsən?

-Hə, evdəyəm, amma onlar yoxdurlar.

-Rizvan, sakitləş… bilirsən…

-Səncanı, Pərviz arvadından soruş, birlikdə deyildilər?

-Yaxşı, gözlə…Yox, deyir, görüşməyiblər. 

-Çox narahatam, Pərviz, çooox.

-Rizvan, narahat olma. Yadındadır, keçən il də belə olmuşdu? Sonra hər şey yaxşı oldu. Hər şeyi başa düşdün.

Qəfil telefonu söndürürsən. Tanış və qohumlara zəng edirsən, xəbər yoxdur. Beyninə şübhəli fikirlər gəlir: « Mənim oğlum hara yoxa çıxıb? Yəni arvadım oğlumu götürüb qaçıb? Axı niyə qaçsın? Yoxsa başlarına bədbəxt hadisə gəlib?»

Tez evdən çıxıb məktəbə qaçırsan. Yağış sənin qaçışının acığına daha bərk yağır. Sən qaçırsan, qaçırsan. Ayaqların gölməçələrə girib yaş olur. Məktəbin həyətinə çatıb qapını döyürsən. Mühafizəçi qapını açır.

-Salam, Pərviz bəy. Necəsiz?

-Salam! Mənim oğlumu kimsə gəlib götürməyib?

-Anası götürdü. Səbinə xanım.

-Axı əlaqə..  əlaqə saxlayıram yoxdular… yoxdular…

-Rizvan bəy, yadınızdadır, keçən il də belə olmuşdu. Sonra hər şey yaxşı oldu.

-Necə yaxşı oldu?! Mən ailəmi tapa bilmirəm!!

-Evə gedin, Rizvan bəy, evə gedin. Tamam yaş olmusuz, -qırx yaşlarındakı mühafizəçi kişinin sənə baxan kədərli baxışlarını görmürsən.

Heç nə başa düşməyərək yorğun evə çatdın. Yağış da kəsmişdi. Sən isə kədərlisən. Çarəsizlikdən gözlərin dolub.Göz yaşlarını saxlamaqdan gözlərin qızarıb.  Sanki boş evində qaranlıq musiqi səslənir: «Dark Pian -Pain (Original Composition)». İçini qəribə bir tərkedilmişlik bürüdü. Qorxdun. Öz tənhalığından qorxdun. Tək yaşamaqdan, tək ölməkdən.

Ayaqlarını sürüyərək çarpayıda oturdun. Əllərinin içini birləşdirib ayaqlarının arasında sıxdın. Bərk sıxdın. Siyirmənin üzərində arvadın və oğlunun birlikdə gülümsəyən şəklinə baxıb ağlamağa başladın. Çəkdiyin əzabdan titrəyərək ağladın. Ağladıqca dərk etdin ki, ailən iki il əvvəl yol qəzasında ölüb. Sən, sadəcə, bu ailə adlı üçpərdəli komediyanın sağ qalan personajısan.

 

28-30 dekabr, 2020-ci il

Nərmin Kamal

 

Şərqin Parisi

 

h e k a y ə

 

I

 

Əziz adlı bir kişi öz ata-baba yurdunda hamama girib qapını arxadan bağladı. Az sonra qapını azca araladı, əlini bayıra çıxarıb balaca qırmızı qapaqlı qabı anasına uzatdı. Həyalı bir adam kimi qaba hamamın yumşaq kağızından büküb-bürüyüb içindəki mayeni gizləmişdi. Onun sehrli mayesini evdən Sabunçu “balnisası”na şalını çiyninə salıb çəkməsini geyib hazır durmuş anası aparacaqdı.

Arvad qabı alan kimi həyətdən çıxıb var gücüylə qaçmağa başladı. Qabı gah bu, gah o qoltuğuna dürtdü, gah üzərinə odlu nəfəsini ələdi, nəhayətində qaba lap isti yer tapdı, onu qaranlıq su quyusu üstündə iki köhnə vedrə kimi sallanan döşlərinin altına dürtüb küləyin dillərindən qorudu.

Pəncərələrində rəngbərəng yastıqlar, yorğanlar havalanan köhnə evləri, kalafaları ötdü, tozlu şam ağaclarının arasıyla yüyürə-yüyürə Sabunçu bazarına çıxdı. Bazara girəndə ən birinci balıq dükanlarıdır, sonra onun işlədiyi şirniyyat evini görmək olar, – “Şərqin Parisi” şirniyyat evində Əzizin anası savab bir iş görür, buralarda ömür sürən adamlara böyüməyə, yaşlanmağa kömək edərək ad günü tortları bişirir.

Şirniyyatçı qızlar onu şüşədən gördülər, arvad elə qaçırdı, deyərdin bir dəqiqə də vaxtı yoxdur. Gəlib “balnisa”ya çatanda dayanacaqlarda minik gözləyən kişilər, qadınlar hələ də gözləyirdilər.

*

İçəri limana yaxınlaşan sərnişin gəmisinin içi kimi adamla dolu idi. İlıq analiz qabını qəbul masasına qoyub təngnəfəs dedi:

“Spermadı, analizə gətirmişəm.”

Təvazökar maye qabın dibində adicə yumurta ağını andıraraq durdu. Ona həkimlər bu qabı nə cür, soyumamış, bədən hərarətində gətirməyi tapşırmışdılarsa, elə də çatdırıb gətirmişdi. Qəbul məntəqəsində əyləşən qız qaba gözünün ucuyla da baxmadı:

–         Ad familiyası qabın üzərində var?

–         Var.

–         Yaşı.

–         Qırx.

Qız dəftərinə nə isə yazıb masanın ucundakı boş qırmızı sinini göstərdi:

–         Ora qoyun, indi yuxarı apararam.

Arvad qabı cırıq-mırıq hamam kağızlarından soyundurub qırmızı sininin ortasına qoydu. Qaba toxunan hava ona siyrilmiş dirsəyinə toxunan hava kimi gəldi. Qapılar açılır, örtülür, adamlar girib çıxırdılar. Mavi pərdə havalanıb görünməz bir bədənin üzərinə sərilmiş kimi durmuşdu. Dəhlizin ortasıyla bir qarı tısbağa tək keçirdi. Arvad qarını gözdən itincə izləyib yenə qırmızı siniyə baxdı. Onun qabı hələ ordaydı, çölə atılmış çağa kimi istiliyini dalğa-dalğa itirməkdəydi.

İndi qəbul məntəqəsində oturan qıza nə isə elə bir söz demək lazım idi ki, qız başqa işlərini qoyub Əzizin qabına qayğı göstərsin, bu qabı yuxarı aparsın.Başa düşsün ki, bu qab adi qab deyil. Bu qabın içindəkinə görə bir kişinin həyatı məhv olub. Birinci arvadı onu atıb gedib, yeni həyat qurub özünə. İndi də, dünən bu vaxtlar idi, ikinci arvadı şeylərini yığıb yığışdırıb getdi. Əziz ayrılığı ikinci dəfə daddı. Qız anlamalıydı ki, bu dad necə acıdır. Bu acıya ancaq bir şey kömək edə bilərdi ki, ana da onu etdi, yenə Əziz üçün xaş-xaş aldı dünən…

–         Yuxarıya havax aparacaqsız?

–         İndi apararam.

–         Yuxarıya özüm də apara bilərəm hası otağa aparım? Çünki həkim diyib isti-isti gətir.

–         Həkimlər həmişə elə deyirlər. Soyusa da olar, onsuz da termostata qoyulacaq, – qəbul məntəqəsində oturan qız saçlarını geri atdı. – İndi apararıq. Narahat olmayın. Gedə bilərsiz.

Əzizin anası getmədi. Bir az gəzişdi, özünü növbə gözləyən xəstələrin, xəstə yaxınlarının arasında gizlədi. Uşağını ilk dəfə bağçaya qoyan, pəncərələrdən balaca balasını güdən bir ana kimi öz kiçik qabına göz qoydu. Bu idi Əzizin baiskarı. Bu sehrini itirmiş maye! Əgər bu mayenin içərisini insan gözüylə görmək mümkün olsaydı, Ana onu heç bura gətirməzdi, özü hər il evlərinin bacasını açıb içini tutmuş hisi-dudanı təmizlədiyi kimi təmizlərdi onu da. Özü, necə ki, həmişə kişi işini də, qadın işini də görmüşdü, onu da elə düzəldərdi, birləşdirərdi qopan yerlərini, xarab olan yerlərini.

 

II

 

Həmin vaxt Əziz buğlana-buğlana divanda uzanıb ayaqlarını divara dayamış, birinci arvadı Samirənin Instagram səhifəsində gəzib dolaşırdı. Samirə yenə səxavətlə özünün, uşaqlarının və ərinin təzə şəkillərini nümayişə qoyub. Birin seçib böyütdü, hədəfi Samirənin boynuna gətirib daha da irilətdi, bir qırış tapıb rahatladı: “Onsuz da qocalır’

Xatirələr gözünün qabağında bulud karvanı kimi asta-asta süzməyə başladı. Bir dəfə, onlar evlənməzdən əvvəl, ilk dəfə öpüşməzdən əvvəl… Əziz bir neçə dəfə başını buladı.

“Elə başlayan məhəbbət necə belə bitdi?!” – havada onun üzərində yüngülcə dolaşan tənbəki tüstüsü nazilə-nazilə divardakı fırtınaya düşmüş yelkənli gəmi rəsminə tərəf qalxırdı. – “Anam düz deyir, mənim uşağım olsaydı, Samirə atmazdı məni, necə olsa qalardı. Yeddi il yaşadıq, nəinki uşağımız, bir dənə kal düşən dölümüz də olmadı. Məndən bir il sonra tapdı onu…” İndi Samirənin uşaqları şəkillərdən Əzizə diş ağardır, elə bil deyirdilər: ‘Yaxşı ki, anam səni atdı, yoxsa biz dünyaya gəlməzdik.’

Bu uşaqların heç biri Əzizə bənzəmir. Niyə bənzəməlidirlər? Onlar öz atalarına bənzəyirlər. Onlar Əzizin nəyidirlər? Ögey oğluyla ögey qızı? Yox. Ona heç ögey ata da demək olmaz. Onların arasındakı bağın Əzizin ana dilində adı yoxdur. Amma niyə Əziz onlara, Samirənin uşaqlarına belə maraqla, aludəliklə baxır, elə bil öz balalarının şəkillərinə baxır. Təkcə onlara yox, onların bu şəkillərdə bərk-bərk qucduğu atalarına da məhəbbəti var elə bil. “Pis adama oxşamır,’ – Əziz onların axırıncı ailəvi şəklinə baxanda gülümsədi. Şəkildə onlar əl-ayaqlarını bir-birlərinə keçirmiş, başlarını bir-birlərinin qarnına salıb yatmış pişik balaları kimi sarmaşmışdılar. Onlar, hər gün baxdığı bu şəkillərdəki bu adamlar onun çox uzaq qohumudamı deyillər? Yox, heç çox uzaq qohumu da deyillər.

Elyanın səhifəsini açdı. Dünən şeylərini yığıb yığışdırıb gedəndən sonra heç bir təzə şəkil, heç bir yenilik. Açıq səhifələri bir-bir bağladı və əlində işığı közərən cihazın yaddaşından baxdığı səhifələrə dair bütün tarixi sildi.

III

Ana, Əzizin dadlı tortlar bişirən anası, sehrli mayenin yuxarıya, yoxlamaya aparılmasını o qədər gözlədi ki, elə səbrlə o, əlində çöp sobaların qarşısında durardı, asta-asta, öz halıyla bişməkdə olan tortların ortasına batırar, çöpün xəmirsiz, təmiz çıxacağı anı gözlərdi.  Xəstəxananın girişində mənzərə dəyişmişdi, bayaq orada olanlar getmiş, təzə adamlar gəlmişdilər. Gələnlər arasında iki gənc qadın vardı ki, hərəsi əlində onun qabı kimi qırmızı qapaqlı bir analiz qabı tutmuşdu. Bunlar öz ad günlərinə təmtəraqlı tort sifariş edən qadınlara bənzəyirdi. Qəbul masasında oturmuş qıza yanaşmazdan əvvəl bu iki gənc qadın əllərindəkini bir-birinə göstərib xeyli zarafatlaşdılar.

–         Bunu kişindən almısan, ya öküzdən? – onlardan biri, çəhrayı paltarlı qadın yanındakı qızılı paltarlı qadının az qala ağzınadək dolu qabına baxdı. O birinin dodağı qaçdı.

Onlar öz qablarını başaşağı çevirib gözlərini mayeyə zillədilər. Qızılı paltarlı qadın dedi ki, çəhrayı paltarlı qadının sehrli mayesində irəli hərəkət sürəti yaxşıdır, uşaq əmələ gətirməyə bəs edər, üstəlik, o uşaq həyatda diribaş olar. Tısbağa kimi dəhlizləri gəzən qarı yenə peyda olub öz-özünə nə isə mızıldandı, elə bil ayaqlarınn açılması üçün dua edirdi. Amma yaxından qulaq verəndə onun nə dediyini eşitmək olurdu: “Siz ağlınızı itirmisiz, xanımlar, ağlınızı tamam itirmisiz. Neynirsiz uşağı? Məndə beşi vardı. Beşini böyütdüm. İndi hardadır onlar, eh, hardadırlar?! Hamısı torpağın altında.”

Qəbul məntəqəsində əyləşən qız bu iki gənc qadına da qablarını qırmızı siniyə qoyub getmələrini söylədi. Və onlar deyiləni etdilər. Öz qablarını qırmızı siniyə qoyan kimi geriyə də baxmadan çıxıb getdilər. Təkcə o, Ana gözlərini öz qırmızı qapaqlı qabına zilləyib oturmuşdu. O an qəbul məntəqəsində əyləşən qız artıq duyuq düşməli idi…

*

Səhəri gün Əziz iki kağız aldı. Bunlardan biri xəstəxanadandı, güman etmək olardı ki, dünənki yoxlamanın cavabıdır. O birisə polis idarəsindən gəlmişdi.

İkincini əvvəl açdı. Bir neçə darıxdırıcı cümlədən sonra ona xəbər verilirdi ki, anası dünən saat bir radələrində xəstəxananın qəbul şöbəsinin işçisi olan qıza hücum edib, qəbul məntəqəsinin şüşəsini sındıraraq onu yumruqlayıb. Şahidlərin dediyinə görə, yaşlı qadın qəbul şöbəsində əyləşən qıza hücum etməzdən əvvəl ona “xəmir”, “sənin sifətini xəmirə döndərəcəm” kimi sözlər deyib. Məktubun sonunda Əzizə anasının polis bölməsində olması haqda aydın məlumat verilirdi.

Ardınca Əziz birinci kağızı açdı. Bu, onun sehrli mayesinin qüdrəti haqda laboratoriya kağızı idi:

1 ml spermatazoidlərin sayı – Normal, İrəli hərəkətli  – Normal, Eyakulyatın iyi, rəngi – Normal, Konsistensiya – Normal, Forma – Normal, Maya göbələyi – Neqativ, Kimyəvi tərkibi – Normal

Kağızı Elyanın və özünün axır iki ildə cürbəcür həkimlərdən yığdığı saysız kağızların yanına tulladı. Onların hamısı deyirdi ki, Elyanın və Əzizin bədənində yeni həyatın başlanması üçün hər bir şərait var. Bir cütlük kimi onların hər ikisi arzularına çata bilərlər və tibbə məlum olan heç bir maneə yoxdur. Kağızların ünvanına qəliz bir söyüş söydü. Mətbəxin divarındakı üçkünc rəsmdə oyma yazı aydınca oxunurdu: “Allah, ruzimizi sən özün yetir!” Dünən Elya çıxıb gedəndən sonra anasının bişirdiyi xaş-xaşlı tortdan səliqəylə bir dilim kəsdi, bıçağı yaladı, fısıldayan çaydandan çay süzüb divanda oturdu və yenə Samirənin şəkillərini açdı.

__

İlyas Qarapapaq

Günahın tərs üzü

(hekayə)

          Qız hər gün bura camışları otarmağa gətirərdi. Çayın qırağında kolxoz bostan əkmişdi. Bostanın yan tərəfində boş çöllük uzanıb  gedirdi. Buraya qoyun, quzu, inək, camış gətirərdilər otarmağa. Avqustun istisi çöllükdəki bu yerləri örüş seçən kənd camaatı daha bura heyvan otarmağa gətirmirdi, təkcə Bəhruzədən başqa. Bəhruzənin onda on altı yaşı vardı. Doqquzuncu sinifi qurtarmışdı. Hər gün beləcə camışları buraya gətirər, günortaya yaxın Viləşə endirərdi. Camışlar çayın suyundan doyunca içdikdən sonra yıxılardılar axar suya. Sonrada qız haylayıb aparardı kəndə tərəf.

          Bostanın qaravulçusu Şəmistanın oğlu Firuz hər gün öz gözətçi komasında oturub, qızın çaya sarı camışları necə endirdiyini, sonra da əyilib sudan əllərini dolduraraq üz-gözünə, qollarına vurduğunu seyr edirdi. Əyiləndə çit koftasının arxası gərilirdi. Dolu, yumru yancaqları gərildikcə Firuzun az qalırdı ağlı başından çıxsın. Bu zaman bədənində özünə məlum olmayan hissələr baş qaldırırdı. O bu heyvani hisslərin məngənəsində sıxılıb əzab çəkirdi. Özünə hakim ola bilmirdi. Nə isə, hansısa qüvvə qıza sarı onu qovurdu.

          Bu il məktəbi qurtarmışdı. Payızda əsgər gedəcəkdi.Ortabab dərs oxusa da heç bir yerə sənəd vermək fikri yoxdu. O zamanlar ali təhsil indiki kimi önəmli deyildi. İş yeri çox idi. Təki sən işlə. Uzaq başı oxuyub sürücülük vəsiqəsi alacaqdı. Sürücülərə çox ehtiyac vardı…

          İndi onu oxuyub peşə yiyəsi olmaq az maraqlandırırdı. Hələ qarşısında iki il hərbi xidmət dururdu. Oturub komadan qızı seyr edirdi. Ətrafa göz gəzdirdi. Ətrafda heç kəs yox idi, günortanın bu istisində kim idi ki çölə çıxan.

          Çaya endi. Qız arxası ona tərəf üz-gözünə su vurur, sərinləyirdi. Öz işinə elə aludə olmuşdu ki, arxadan gələnin kim olduğunu belə hiss eləmirdi. Bu zaman oğlan arxadan onu qucaqladı. Fırladıb altına aldı.  
          İşin nə yerdə olduğunu hələ də anlamayan Bəhruzə, üstündəki oğlanın Firuzun şəhvət bürümüş sifətinə baxırdı. Bir azdan bərk ağrı duydu. Hər şey elə anidən baş verdi ki…

          Oğlan öz işini görüb, ayağa qalxdı, şalvarını çəkib. Qızdan aralandı. Kəndə tərəf üz tutdu.

          Bir azdan özünə gələn Bəhruzə elə bil ayıldı. Nəyin baş verdiyini sanki indi hiss etdi. Qan budlarından aşağı cığır açmışdı…

          Durdu ayağa. Suya sarı getdi. Üst-başını təmizləyib, camışları bərk-bərk kötəklədi. Elə bil olanlara bu yazıq heyvanlar günahkar idi.

          İndi onu gedə-gedə bir şey düşündürürdü.Heç kəs görmədi ki…

          Dönüb sakit-sakit axan Viləşə baxdı. Heç kəs görməmişdi. Ürəyində Firuzu söyə-söyə camışları qovaraq gedirdi – “Köpoyoğlu sən elədin?”

          O gecə Bəhruzə səhərəcən yata bilmədi. Yatağından qalxıb tövləyə getmək, camışlardan birinin ipini açıb özünü asmaq istəyirdi. Lakin hansısa bir qüvvə bunu eləməyə qoymurdu.

          Anasına yazığı gəlirdi. Anası onu çox istəyirdi. Əgər ona bir şey olsa, bu əzaba duruş gətirə bilməyəcəkdi. Əgər bu sirri açılsa necə?

          O bu dəhşəti göz önünə gətirəndə özünü saxlaya bilməyib yorğanın altında xısın-xısın ağlamağa başladı. Yanında uzanmış özündən xeyli kiçik bacısı Nərmin birdən ayıldı.

          -Nə olub sənə, ağlayırsan? – deyə soruşdu

          -Heç, dedi, rəhmətlik dayım yuxuma girmişdi.

          O eşitmişdi ki, bu vəziyyətdə olan qızların sirri hamilə olan kimi açılır. Qarınları yavaş – yavaş böyüyür. Bu dəhşətli səhnəni gözünün qabağına gətirirdi. Atası yəqin onu öldürəcək.

          -Kim eləyib onu. Kim, deyə soruşacaqdı.

          Sonra da odun yardığı baltanı götürəcəkdi.

          O atasının nə vaxtsa belə bir iş tutuacağına inana bilmirdi. Atası sakit adam idi. Belələrinə bir qarışqanı da ayağı altına salıb tapdamaz deyirdilər. Əgər məsələ namusla bağlıdırsa onda kəndin ən fağır kişisi belə bunu heç kəsə bağışlamaz.

          Bu hadisədən bir ay ötdü. Özündə heç bir dəyişiklik hiss eləmədi. Bu il onda oxuyacaqdı. Arzusu qonşu rayondakı pedqqoji-texnikumuna daxil olmaq idi. Artıq buna da həvəsi qalmamışdı. Qız dərd çəkə-çəkə şam kimi öz içində əriyirdi.

          Payızda Firuzu əsgər apardılar. Onda kənd kişiləri yığışmışdı. Kənddəki yeganə avtobus dayanacağına. Firuzla görüşüb yola salırdılar. Bir azdan avtobus gələcək və Firuzu mindirib yola salacaqdılar. Firuzun kefinə də deyildi ki, nə iş iş tutmuşdu. Həmin gün Bəhruzə camışları örüşə ötürüb geri qayıdırdı. Dayanacağın yanından keçəndə addımlarını bərkitdi. Ancaq bilmirdi ki, bu adamların yanından keçəndə kimsə ona ani bir nəzər saldı. Qəlbini çulğamış ağrılı-əzab günahkar bir baxışla..

          Bir il ötdü. Məktəbi qurtardı. Amma heç yerə sənəd vermədi. Yenə də camışları qabağına qatıb Viləşin sahilinə gətirərdi.

          Nə qədər istəsələr də elçilərə yox cavabı verərək dururdu. Ərə getmək fikri yox idi. Kəndin ən qətiyyətli oğlanı Adış istəmişdi ki, onu qaçırsın. Qız yerdəki daşı-kəsəyi onun başına yığdırmışdı.

          Naəlac qalan Adış köhnə Moskviçini minib aradan çıxmışdı.

          Firuz əsgərliyi qurtardı. Amma geri dönmədi. Ukraynanın hansısa bir şəhərində əsgərlikdə idi. Orada da qaldı….Sovet dövləti dağıldı. Kolxozun torpaqlarını da camaata payladılar. Hərə əlinə gələni əkirdi. Artıq boş yer də yox idi ki, camış otarasan. Ancaq, Viləşdən çəkilmiş köhnə arx dururdu. Bu arxın yanları ot ələflə dolu olurdu. Qız da camışları aparardı bu arxın ətrafına, otarmağa. Arada arx boyu gəlib çatardı viləşə sarı. Çaya baxmaq o acı xatirələri gözünün önünə gətirərdi. Həmin əhvalatdan düz iyirmi üç il keçmişdi.

          Bu müddətdə Bəhruzənin bacısı Nərmin ərə getmiş, artıq əsgərlik yaşına çatmış oğlu ərə getməli qızı da vardı. Anası, atası da vəfat eləmişdi. Təkcə ata evində Bəhruzə olurdu. Hərdənbir bacısı Nərmin yoxluyurdu Bəhruzəni.

          Qəlbində yurd salmış bu yaranı heç nə sağalda bilməyəcəkdi. Yadına Firuzu salırdı. – Niyə məni də özünü də bədbəxt elədin – deyə xəyalında Firuzu danlayırdı, bilirəm niyə qayıtmırsan, mənə görə, onsuz da mən səni bağışlamışam.

          Bir gün kəndə səs yayıldı ki, Firuz qayıdır kəndə. Bacıları əl-ayağa düşdülər.

          -Daha, qayıtdı yoxdu, dedilər sənin ayağını zəncirləmək lazımdır.

          -Mən evlənəsi yaşda deyiləm, deyə Firuz bacılarına hirslənirdi, mənim 45 yaşım var.

          -Noolsun ki, o yaşda evlənən az görmüşük? Deyirdilər. Lap istəsən təzə məktəbi qurtaran qız taparıq sənə. Firuz gətirdiyi pulla bir maşın almışdı, “taksavatlıq” eləyirdi. Ev-eşiyədə əl gəzdirirdi.

          Bacıları da hər gün eyni sözü deyirdilər.

          -Bəs nə vaxt evlənirsən? Bu evi-eşiyi abad eləyən bir gəlin lazımdı. Axırda bezib:

          -Yaxşı, indiki məni evləndirmək istəyirsiniz, onda gedin Bəhruzəni mənə alın

          -O dəlinin biridi – deyə kiçik bacı daş atıb başını tutdu. Heç kəsə ərə gedən deyildi, deyə indiyəcən ata evində oturub. Bəs bunu bilmirdin?

-Siz gedin, mənim istədiyimi ona bildirin, əgər razı olmasa, nə bilirsiniz onu da eləyərsiniz.

Bacıları razılaşdılar.

Axşam qapı döyüldü..

Bəhruzə qapını açanda çaşıb qaldı. Firuzun bacıları qapının ağzında dayanmışdılar. Qız onları yuxarı apardı…

İkin gündən sonra Bəhruzəni gəlin aparırdılar –Firuzgilə

Bəhruzə elə xoşbəxt idi ki….

Könül Nuriyeva

 

Solid

(Hekayə)

 

 

 Qayğı istədiyimiz üçün xəstələnirik, yaxud xəstəliyimizin səbəbi qayğısızlıqdır. Düşünülmüş  şəkildə ağrıları özümüzə çəkirik. Çünki insanlar çoxdan, lap çoxdan qayğı görmürlər.  Xəstə olanda çəkdiyimiz acılar, qayğı gözləyərkən çəkdiyimizdən  daha möhkəm olur. Solid kimi..

Bəs niyə ruhumuz  acgözdü?

**

  Mən plləkənləri qalxıram. Onları dünən rəngləmişəm. Evimi də  təzə tikmişəm, uzun illərdi kirayədə qalırdım. Hər dəfə işdən qayıdanda əsəbləşirəm. Uşaqlarımın, arvadımın pintiliyindən boğaza yığılmışam.

   Dəhlizə ayaq basıram. Kimsə məni qarşılamır. Kinolarda olduğu kimi qadınım üzümdən öpüb, “xoş gəldin “demir. Uşaqlarım hörmətlə ” salam ata” söyləmirlər.

Mətbəxə keçirəm, ərzaqları   yerə qoyuram. Və davamlı, hər gün etdiyim işləri- yeməyi qızdırmaq, duşa girmək, siyasi verlişləri izləmək və tək yatmaq kimi  vərdişlərimi yerinə yetirirəm. Bu on səkkiz ildi davam edir, yəni ailə qurandan bəri. Mən çoxunuzun çəkdiyi , amma dilə gətirmədiyi  tənhalığı yaşayıram. Birdəki tənhalıq çəkilmir, ağırdı. Ağır olduğu üçün adamın ona gücü çatmır. Mən rəsm çəkməyi bilirəm, yük çəkməyə halım yoxdur.  Niyə belə olduğunu düşünmürəm, özümə hesabat vermirəm. Arvadımın dediyi kimi, yəqin mən çox dayazam.

Bəlkə mən varyaqam? Ailəmə sadiq qalacağımı özümə söz vermiş varyaq..

Axır aylar ölüm, xilas olmaq, qaçmaq, xəstəlik haqqında çox düşünürəm. Mən tarix  müəllimiyəm.Çariçanın Feodora dediyini xatırlayıram:

– Sən xilas olduqdan sonra  çalış ki, nə vaxtsa ölümü belə xilas olmaqdan üstün tutmayasan..

Yəni ləyaqətli və ləyaqətsiz xilas yolları var. O bu sözləri müşavirə zamanı söyləmişdi. Müşavirə ” Nika” (qalib  gəl!) üsyanı zamanı Yunanıstandan Feodorun gəmilərə minib qaçması yaxud qalması haqqında idi. Qaçmaq xilas  yolu olsa da, sərfəli deyildi. Hökmdarın sərgərdan dolaşması dözülməz idi.

Həyatda da belə olur çox zaman. Getmək bir dərd, qalmaq bir dərd.

 **

 Mən dərsdəyəm, həftənin hər günü işləyirəm.  Mövzu ” Orta  əsrlər Avropa mədəniyyəti” dir.  Arzu yenə bülbül kimi ötür:

“Hərf nədir?- Tarixin keşikçisi.

Söz nədir?- Ruhun dönüklüyü.

Dil nədir?- Havadan gələn bəla.”

 Mən isə düşünürəm. Məktəbdən sonra evə getməliyəm.  Donuq simalı ailəmim, hüznlü evimin növbəti gecəsinin sakini olmalıyam. Susqunluğu yaşamalıyam. Mehribanlıq, istiqanlılıq gözləyərək , on doqqucuncu ailə həyatımın bu ilini də başa vurmalıyam. Yox!!..

– Müəllim sizə nə oldu?

– Heeç, heç.

– Müəllim sualınız yoxdusa, əyləşim.

– Arzu, nə üçün orta əsrlərdə , ən çox, din xadimləri savadlı olurdu?

– Çünki yazı, kitabların üzünü köçürmək kilsələrə aid idi.

– “Karolinq oyanış ” nə deməkdir?

-Frank imperiyasında  baş verən yeniliklər.

– Əyləş , qızım.

 – Müəllim, Arzu heç birinci suala ətraflı cavab vermədi axı?!

Sadiq idi. Yenə ədalətsizliyə qarşı meymunluq edərək səsini ucaltmışdı. Amma o,  ağzını- burnunu əyməyib, mədəni şəkildə bu cümləni desəydi,  uşaqlar ona gülməzdi. Mən isə ciddi yanaşardım. Əslində o düz deyirdi. Mən də düz deyirdim, bu ili də ailəmlə yaşasam on doqquz il idi ki,  düz deyirdim.

 Bu axşam evə getməyəcəkdim, bunu dəqiq bilirdim.

– Sən xəyalımdakı qızsan.

Cəsarətli vaxtlarım olduğu üçün bu cümləni ona söyləməyi bacarmışdım.  Sonra görüşmüşdük üç dəfə. Onu qucaqlamaq istəyimi deyəndə , ayrılmışdı. Bu qəribə olmuşdu , çünki biz o üç görüşdə söz tapa bilmirdik. Skamyalar,  sarı yarpaqlar, şarı itən balaca qız da danışmışdı, biz isə susurduq. Susuruqsa, deməli qucaqlaşmalıyıq. Qız bundan niyə incimişdi, hələ bilmirəm.

Qəzet köşkünə yaxınlaşdım.” Birja” aldım.  İlk səhifədə oxudum:

” Dayəyəm,  üç yüz manata uşaqlara diqqət, qayğı göstərirəm”

Bəs deyirdiniz diqqəti, qayğını pulla almaq olmur?!..

 Qadının nömrəsini yığıram. Xəstə olduğumu, yaşımı, tənha olduğumu, zəhməthaqqını artıqlaması ilə verəcəyimi sakit səs tonu ilə söyləyirəm.

Qadın razılaşır, ünvanı soruşur. Evimin olmadığı haqqında  ən böyük yalanımı uydururam. Çətin olmadı heç..Dərindən nəfəs aldım, diafraqmamı sıxan ağırlıq keçib getdi.

Axşamdır, hava qaralır. Mən çoxdan səma , günəş, qürub ifadələrini işlətmirəm, çünki qəlbim ölüb, duyğularım gizlənib. 

Qadının sarı rəngli qapısı  gözoxşayandı. Üstündə yeni ildən qalma çələng var. Zəngi basıram, xoş siması olan xanım gülümsəyir. Yaşı  əllini keçmiş qadınıdır.  Bu ilk baxışdan bilinməzdi,  gülümsəməsi dodaq etrafı qırışlararına casusluq etməsə idi .

Çox qəribədir ki, mən ona məqsədimi açıqlayanda, təəccüblənmədi. Dedim ki, qayğıya ehtiyacım var, dedim ki, ailəmdə vəziyyət belədir, evim var və  soyuqqanlı insanlarla yaşayıram. Yalan danışa bilmirəm, boğuluram.  

 Biz xeyli söhbət etdik, o gülumsəyirdi, hadisələrin kökünə getmirdi, məni  qınamırdı. Hətta arvadıma xəyanət etdiyimi, oğlumun üstünə qışqırmağımı soyuqqanlı qarşıladı. Yatmağa hazırlaşanda mənə içində müxtəlif otlar  doldurulmuş yastıq verdi. Dedi ki, kəkliotu, inciçiçəyi, keşniş tumu olan yastıq mənə xoş yuxu gətirəcək.Mən onun əlini tutdum. İsti idi..

O çəkmədi.

 Bəzən bizim illərlə gözlədiyimiz bir gündə baş verər. Gözləmədiyimiz günlərin birində.

 Artıq bir aydan çox idi , o qadınla yaşayırdım. İntim münasibətimiz var idi. O yaşda məndən böyük idi. Düzdü qarnı qırışmışdı, budları portağal qabığı kimi idi. Amma saçlarından gözəl qoxu gəlirdi.  Anası Ukraynalı idi, tək oğlu da qohumlarının evində yaşayırdı, xaricdə işləyirdi. Əri metro partlayışında ölmüşdü.

O mənə sual vermirdi, bu çox xoşuma gəlirdi.

Evdəkilər məni axtarırdılar. Telfonuma gələn zənglər ara- sıra olur, tez bitir, nəticə gözlənilmirdi, səbəb soruşulmurdu.

Qadına ayda üç manat ödəyirdim. Pulu mütləq vaxtında verməli idim. Yoxsa turş qaşqabaq tökürdü.

Otağı çiçək ətirləri bürüyən axşamların birində belə söhbətimiz oldu:

-Aşına nə deməkdir, bilirsən?

-Hə, Çin dilində qurd, canavar deməkdir.

– Niyə canavarı və iti yanaşı görsək iti özümüzə yaxın bilirik?

O savadlı qadın idi və məni yaman yerdən vurdu:

-Niyə Sultan Mahmud  eybəcər idi, amma xalq onu sevirdi?

– Çünki vəziri ona demişdi ki, xalq xoşsifət şahları sevər. Sən qızılı özünə düşmən bil.

O qocalığın əlaməti olan üstü çilli əllərini gizlədə bilmirdi. Sallanan buxağı və göz qapaqlarını ilə  münaqişəni həll etmiş sayılırdı.

-Demək ki, canavar qızıldı. Əslində yaxşı olan, amma aldadıldığımız  mövzudu. Canavar ulayır, təkdi, tutdusa  hökman parçalayır kimi fikirlər,  qızıl sizi məhvə aparar fikrinin eynisidir və yanlışdır.

– ” Cənnət qəbzlərini” nə ilə alardıq, pul olmasa idi, qızıl olmasa idi?

O gülümsəyir. Mən də gülümsəyirəm , çünki ixtisasıma sataşıb.  

Niyə bu vaxtadək bu addımı atmadığımı düşünürəm. Həyatın dadını hiss edirəm. Ünsiyyətin, evə gələndə isti yeməyin, mehriban baxışların nə olduğunu indi bilirəm.

Körpü , şəhərin kənarındakı körpü  məni sakitləşdirən məkandır. Bazar günləri ya da uşaqlıqda dediyim kimi yeddinci  günlər ora gedirem. Bu dəfə qadınla getdim. O qızarmış yanaqlarını boynuna saldığı şarfıyla  gizlədərək danışırdı..

– Düşünürəm ki, bu dünyaya görə çox yaxşı adamam. Bu səbəbdən panik ataq oldum. Anam inciməsin deyə, başıma gələnləri gizlətdim. Kənardan ” nəyin çatışmır?” kimi görünürəm. Amma intelektual mübarizədə özümlə eyni dünyagörüşündə olanlarla birlikdəyəmsə, bu cəmiyyət üçün xeyirli nəticələrə gətirəcək. Əksi olarsa, arzularım gölgədə qalacaq.

Rəfiqələrimə xəyanət etmədim, münasibətlərin  mənəvi yüksəlişinə çalışdım, əlimdən gələni etdim. İlk yalanlarını tutan kimi tərk etmədim, zaman verdim,  sonra dəyərsizliyi hiss edən kimi son sözümü deyib ayrıldım.

– İncimə, sənin yaşın əllidən çoxdur, hələ arzularından danışırsan?

Bir də ki, sənin dəyərini kimsə qiymətləndirməli deyil. Özünü dəyərsiz hiss edirsənsə, deməli dəyərsizsən. Bu birbaşa səninlə bağlıdır, qarşı tərəflə yox.

Mən kobud olmuşdum, fərq edirdim. Amma o elə bil eşitmədi məni.

-Özümü əla dost sayıram. Onu isə dərin sevdim.  Qəlbimə tam yerləşdirdim, eynisini gözlədim. Sərhəd qoymadım, az adamın bacardığı şəkildə bütün ruhumla sevdim. Özümlə qürur duydum.

– Kimi?.. Axı bu sevgidirsə ,niyə qarşılıq gözləyirdin?

Yenə onun söhbətini kəsdim.

-Mən yaxşı övladam. Valideynlərimə həmişə zəng etdim, maddi köməyimi əsirgəmədim.

Sərt xarakterli ana oldum, savad məsələsində güzəşt etmədim. Oğluma yerli mühitdə qadağan olunmuş mövzuları adi, elmi şəkildə izah etdim, ona  hər mövzuda söhbət etmək üçün açıq şərait yaratdım.

Özümü eqoist insan hesab edirəm.

– Bəs pul?

Qadın yuxuda danışan adam kimi indi ayıldı. Nəhayət mənə cavab verdi:

– Pul mənim üçün asan qazanılan mənasız söhbətdi. Pul qazanmaq istəyən adam, beynində pulla bağlı şübhələrə son qoymalıdır.

– Cəsarət?

– Özümü cəsarətsiz hesab edirəm . Sonradan qazanılmış cəsarətsizlik. Biz yaşımız artıqca qorxaq oluruq. İnadlıyam, məqsədli adamam. Sizi evimə qəbul etməyim məqsədimin bir hissəsidir.

 Bir az utandım. Biz bir yatağı bölüşürdük. O isə hələ mənə siz deyərək müraciət edirdi.

– Mən tez ağlayıram, amma əziz insanların sözlərinə. Güclü adamları sevirəm. Zəif xarakterliləri qəbul edə bilmirəm. Bilirəm ki, bu yaxşı cəhətim deyil. Tanımadığım birilərinə də ürəyimdə mərhəmət var.

 Qadın susdu. Onu çox danışan görməmişdim. Bir ilə yaxın idi birlikdəydik.  Onun uzun söhbətini dinləyərək,  ürəyim sıxılmışdı. Qadın gözəldir, yalnız susanda.

 Biz çiskinli bazar gününü körpünün üstündə uzun muddət susaraq keçirdik. O bunları niyə sadalayırdı ki?

Onsuz da mən bilirdim..

 Görəsən mən onun məqsədinin hansı hissəsiydim? Özü bayaq demişdi. Soruşmadım, çünki  uzun danışacağından qorxurdum. Sükutu insan səsi pozmamalı, qadın səsi heç pozmamalı.

 Biz evə qayıtdıq. Ona bu ayın da pulunu verdim. Dünən əməkhaqqımı almışdım. Nə qəribə idi..

Qayğı üçün pul ödəmək. Əlimə heçnə almırdım, içim isə dolurdu..

 Ailəm məni daha axtarmırdı. Onlara maddi baxımdan da lazımlı deyildim. 

Fevralın biri idi.  Bu gün dərsim çox idi, şagirdləri müsabiqəyə aparacaqdım . Evə gec gəlmişdim.  Qapını açanda gülümsəyən simasını görmədim. Yemək hazır deyildi, otaq tör- töküntü idi.

Və ən pisi o zarılayırdı. Nə edəcəyimi bilmirdim. Doğrudan bilmirdim, başımı ititmişdim. Onun səsinin kəsilməsini istəyirdim. Gecəni birtəhər keçitdim. Səhər otaqdan tər iyi gəlirdi. Onun yatağından gəldiyi məlum idi. O xəstələnmişdi. Məktəbə getdim, dilxor idim.

Axşam sağalacağına ümid edirdim.  İşdən çıxandan sonra küçələrdə bilərəkdən özümü yubandırdım. Qapıya çatar- çatmaz eyni zarıltı, eyni inildəmə.. Onun xəstəliyi gün- gündən ağırlaşırdı. Arıqlamışdı, çörək yemirdi. Yatağından dura bilmirdi. Həkim cağırmağıma razı deyildi. Mən ona qulluq edə bilmirdim. Cansıxıcı mühitdən qaçmaq istəyirdim. Pulla aldığım qayğı yoxa çıxmışdı, yerində  qoca, iylənmiş , ah- zar edən biri var idi.

 ***

İndi o günlərimə baxanda eşşək olduğumu anlayıram.  Bir fincan çay vermədiyim , yataq dəstlərini dəyişmədiyim, çimizdirmədiyim , yanından qaçdığım insanın sağalmasını gözləyirdim . Əslində mən  eqomu doyduran münasibətin gec sağaldığı üçün əsəbi idim. İstədiyimi ala bilmirdim, pul vermişdim axı..

 Qadın ölmədi. Ölə bilərdi, amma onun xəstəliyinin adı nə idi ki?!…

 Ağrıyan bədən üzvü yox idi. Və mən o vaxt bunu dərk etmirdim. Qadın günlərin birində ayağa güclə də olsa durdu. Divarı tuturdu, çünki başı hərlənirdi. Mən dünən aldığım peçenye ilə çay içirdim. O mənə tərəf baxmadı. Vanna otağına daxil oldu, yuyundu.  Həyətə düşdü, orada bağcada oturdu. Tez- tez su içməyə başladı. Məni danışdırmırdı, kəlmə kəsmirdik..

Otağa gəldi, yemək yediyim stolun üstünə nə isə atdı və öz otağına keçdi. 

Baxdım.. balaca kisədə pul idi, saydım , ona indiyədək verdiyim pullar.

Mən sahibinə dönük çıxan it kimi qulaqlarımı salladım. Otağı tərk etdim, bu dəfə iniltilər mənim içimdən gəlirdi. Qəlbim zarıldayırdı.. və dirilmişdi..

 Yenə öz evimdəyəm. Pilləkənləri qalxıram, səs gəlmir. Məni gözləmirlər. Və heç kəsə maraqlı deyil, mən qayğının pulla alındığı evdən gəlirəm. Bəlkə hələ də anlamamışam ki,  heç bir insana nə pulla, nə pulsuz qayğı göstərməmişəm… Amma gözləmişəm..