Aynar Mar Qudmundsonun “Kainatın Mələkləri” R e s e n z i y a Ədəbi Təndiq

Aynar Mar Qudmundsonun “Kainatın Mələkləri” R e s e n z i y a

İbrahim  İbrahimli

 

 

Kainatın yaşam formulası

 

İslandiya yazıçısı Aynar Mar Qudmundson “Kainatın Mələkləri”kitabı  haqqında yazı

 

    Haqqında danışdığımız roman  olduqca maraqlı romandı.Kitabda İslandiyanın timsalında mövcud dünyamızın müasir siyasi və mənəvi reallıqları nəzərdən keçirilir və həmin cəmiyyətdə olan mənəvi yaşam formaları şərh edilir. Romanın əsas obrazı Pauldur. O ətrafında olan adamların vasitəsi ilə müasir dünyada olan hər bir qlobal reallıqların mahiyyətinə varmağa çalışır,yaşadıqlarının və gördüklərini izah edir.Hadisələr Rekyavikdə və onun ətrafında olan şəhərlərdə cəryan edilir.Onun ailəsi şəhərin müxtəlif yerlərindəki evlərdə yaşararkən  Paul o məkanlarda olan yaşamlarına müxtəli və fərqli aspektlərdən yanaşır və hər bir hadisəyədə, yaşadıqlarınada müxtəlif yanaşma sərgiləyir. Romanda İslandiyada olan haisələrə kiçik fondan deyil, daha qlobal fonda baxılır.Kitabda NATO haqqında olan reallıqlara ətraflı bir tərzdən baxılması,oradakı siyasi gerçəkliklərə cəmiyyətin münasibəti,əslində dünyadakı siyasi sistemlərə münasibət deməkdir. O müsir dünyada gedən və dünyanın münxtəlif qütblərə bölünmə məsələsinə nəzər yetirəndə himanizmi və qlobal təfəkkürü önə çəkərək dünyanın qərbində,şimalında,cənubunda, şərqində olan bütün yaşam tərzlərində təkamülsüzlüyün əksər cəhətlərini çox aydın formada təsvir edir və uğurlu təsvirlərədə,araşdırmayada nail olur. Yazıçı mütləq mənada göstərib ki,müasir dünyamızda siyasi proseslər nəticəsində yaranmış,meydana çıxmış xaotik siyasi proseslərdə yenə də totalitar sistemlərin reallığı öndədir.Hər bir şeydə dünyadakı yaşamın o cür xüsusliyinə tərəf irəlləməkdədir.Müəllif bu cür prosesləri,yəni dünyanın belə bir siyasi sistemə yuvarlanmasını ətrafında olan insanların yaşamı vasitəsi ilə açıqlamağa çalışır. Romanda Paulun qonşusu olan Qara Ömərin yaşamı məhz dünyada yenıdı,bu cür yaşam sisteminin dünyada bərqərar olacağına işarədir. Kitabda mühüm obrazlar olan Quddinin və Regnvaldın yaşayış tərzi belə bir yaşamın reallığını əhatə edir,onlar yazıçı tərəfindən mükəmməl siyasi sistemə can atan bir obrazlar kimi təhlil olunur. Biz onların fonunda görürük ki, mükəmməl yaşam sistemi heç də bəşər övladının haqqları əsas bir şey kimi qavranılmır. Dünyada gedən siyasi-hərbi proseslər nəticəsində qurulacaq, yaşanan siyasi sistemlərdə bəşər övladına dağıdıcı silahları idarə edə biləcək, o silahların işlədəcək fiziki güc mənbəyi kimi baxılır,siyasilər tərəfindən bəşər övladının varlığı müasir dünyanın mənəvi və dünyəvi reallığı kimi qəbul edilmir. Bildirilir ki,əgər biz dünyanın bölünməsində bu statusumuzla razılaşıb heç bir etməyə cəhd eləməsək yenədə siyasi sistemlərin əsas səbəbi olmayacağıq,o siyasi proseslərin fiziki vinntciyi olacayıq.Yəni dünyanı idarə edənlər(yadplanetllər və o varolmaların yer planetində olan yaxınları) istədikləri vaxt müharibələr yaradıb səkkiz milyard olan insanların sayını bu cür vəhşi üsulla azaltnaqdan heç vaxt çəkinməyəcəklər.Müəllif söhbəti gedən üsulla yer planetindəki bəşər övladlarına bu cür mühüm mesajlar ötürür və belə məsələlərdə talelərinə biganə qalmamağı vacib sayır,deyilən və yaranmış imkanları çox mühüm şanslar hesab edir.Yəni bəşər övladları gəlin heç olmasa indiki halda,indiki siyasi və siyasi cəmiyyətlərdə bəşər övladının yaşamını ön sıraya çəkilməsinə səbəb olaq ki,sonra məlun və miskin bir dünyada yaşamayaq.Bizim bina tam haqqımız çatır və biz hər bir halda buna və yaxud budan çoxuna lıayiqik.Qeyd edim ki,romanda hardasa müəllifin Frans Kafkadan bəhrələnmə məqamı da nəzərə çarpır.Böyük yazıçı F.Kafka yazılarında mənəviyyaztsızlığın,daima fiziki anlamlarla birgə yaşamaqdan yaranan mənəviyyatsılığın adamı həşarata çevirdiyini deyirsə,A.M. Qudmundson qeyd edilən romanında bildirir ki,insana yalnız fiziki güc mənbəyi kimi baxmaq onu heyvaniləşdirmir onu varlığını dərkedə bilməməsinə tərəf aparır,bu halda da admalrı idarə etmək daha asan olur,o heç bir halda varlığını,varlığında olanları yaxşı mənada dəyərləndirə bilmir,hər bir halda nəinki şəxsi varlığını,hətta Allahıda inklar etmək məqamına meyillənir. Yəni heç bir dəyərə aid olmayan inkar adamın, kainatların həyatında mənfiliyin mütləqliyini yaradır.Bununla bahəm romanın mövcudluq prinsipində yaxşı mənada zaman hiss edilmir.Kitabda cəryan edən hadisələr adi zaman və vaxt içində cəryanın reallığını duymursan,sanki yazıçı bilərəkdən zamansızlığa aid olan hadisələri bir-bir seçib romana daxil edibdir.Obrazların yaşadığı duyğular elə qəribə tərzdə yazılıb ki,adam elə fikirləşirki o cür yaşam tərzu bu kainatda olan bütün yaşamları yaşamları ifadə etmək iqtidarındadı.Əgər sən o mətndə olan hansısa bir məqamı diqqətlə oxumasan mühüm bir şey itirəcəksən,yaxud qeyb edəcəksən.Əgər sən o mühüm məqamı diqqətdən qaçırmasan indiyə qədər yaşamadığın,hətta bu dünyaya məxsus olmayan duyğuları yaşayacaqsan. Demək istədiyim odur ki, romanda olan bu maraqlı halı yalnlız halsünasiya adlandıra bilməızsən,bu hal və hiss və duyğu bir zamandan deyil bir neçə zamandan kənar olan bir hissdir, bir haldlr.Bu da adamda belə bir fikir yaradır ki,yazıçı həmin üslubu ilə yazdığı roman yalnız bu dünyaya deyil digər dünyaya məxsus olan zamanın, vaxtın reallıqlarındanda yazıb.Fikrimcə romanın ən yaxşı xüsusiyyətlərindən biridə budur,bu söhbəti gedən romanı və müəllifi yaxşı mənada fərqləndirə bilir.Məhz bu və yuxarıda deyilən məqamılara görə “Kainatın Mələkləri” romanını oxumağa dəyər.Kitab istedadla yazılıbdır.Roman hər bir oxucuya mənıvi hisslər yaşatmağı bacarır və onu varlığında yaxş şeylər aramağa sövq edə bilır.

 

 

                                        

 

Qiymət 5/5 (100%) (1 səs)
İbrahim  İbrahimli

 

 

Kainatın yaşam formulası

Digər xəbərlər

Rasim Qaraca. "Düşərgə"dən düşənlər. r e s e n z i y a

Şahanə Əzimli. "İçəri şəhərim"

Mario Varqas Yosa. Nobel nitqi

Yeni kitab: Yeddi Günün Zülməti

Samir İmanov. Etiraf. e s s e

Şərhlər