Mirzə Alik. Azərbaycansayağı sekulyarzim Mədəniyyət

Mirzə Alik. Azərbaycansayağı sekulyarzim

Azərbaycansayağı sekulyarzim

 

 

Hər bir azərbaycanlı ölkəsinin sərhədlərindən kənarda, başqa bir xalqın nümayəndəsi ilə müzakirə apardıqda ölkəninin sekulyar olması onun üçün fəxr mənbəyidir.

"Azərbaycan yeganə sekulyar müsəlman ölkəsidir" deyə bir mif də mövcuddur. İlk növbədə onu qeyd edim ki, "sekulyar müsəlman ölkəsi" ifadəsinin özü çox paradoksal bir ifadədir. Çünki sekulyarzim özündə dini instutların cəmiyyətin, dövlətin fəaliyyətinə təsirinin məhdudlaşdırılmasını, dinin sərhədlərinin məhdudlaşdırılmasını ehtiva edir.

Bəs bu proses Azərbaycanda gedirmi? Bizim topluma din və dini instutların təsir gücü azalmadadır? Bu suallara cavab vermək üçün hər hansısa bir statistikaya əsaslana bilmərəm amma gündəlik həyatda, regionlara etdiyim səfərlərdən bir sıra müqayisələr aprarar deyə bilərəm ki azərbaycanda sekulyar ənənələrin yayılması, dinin təsirindən uzaqlaşma heç də uğurla gedən bir proses deyil. 

Şəxsi müşahidəmdən deyə bilərəm ki "Aşura" zamanında Bakı kəndlərində və qəsəbələrində olan məscidlərdə kiçik bir müşahidə aparsanız ucu-bucağı olmayan kütlələr görə bilərsiz. Bu kütlələrin içində isə gənclər, azyaşlılar çox böyük bir üstünlük təşkil edir (Qafqaz müsəlmanları idarəsinin azyaşlıların məscidlərə buraxılmaması barədə qadağasına baxmayaraq). Hər hansısa insan hüquqları, ifadə azadlığı  ilə bağlı kiçik yürüşə, seminara 5-10 nəfər gəldiyi halda bu qədər böyük kütlə dini ritualda iştirak edir. Bu hələ şəhərdə olan vəziyyətdir, regionlarda isə vəziyyət daha fərqlidir. 

Bəs azərbaycanlılar arasında sekulyar, dini məişət/sosial həyatına qatmayan kütlə varmı? Bəli, regionlarda da, şəhərlərdə də belə insanlar var. Lakin onlar üçün sekulyarizm nədir? Bu barədə düşünmək, bu suala cavab tapmaq daha vacibdir.  Bəziləri üçün araq içmək, dini radikalizmin propaqandasına cavab verəcək ideoloji bazası olmadan sadəcə dini təhqir etmək, din və şəriət barədə dezinformasiyalar yaymaq, islamafobluğunu, irqçiliyini "sekulyarizm" adı altında gizlətməkdir. Bəziləri üçün isə (elita) sadəcə bir fransız və alman ilə danışdıqda fəxr etmək üçün boş bir səbəbdir. Necə deyərlər sekulyarizm əslində toplumda heç də yayılmır əksinə regionlarda, şəhərdə olan mövhumat onu necə lazımdı təsir edir. Bunun isə çox sadə səbəbi vardır Ölkədə sekulyarını, tolerantlığı, ifadə azadlığını təbliğ edə biləcək təşkilatlar ya islamafob bir sektor yetişdirib, dindar əhalini özündən iyrəndirdi (səbəb çox sadədir dövlət özü bu sektoru qərbin maliyyəsinə peşkək çəkdi, necə deyərlər özü tədbir görmədi). Bundan əlavə olaraq isə bütün belə instutlara  ciddi nəzarət qoyuldu ya da sıradan çıxardıldı. Dövlət özü bu ənənəni təbliğ etməkdə maraqlı olmadı edənə isə imkan vermədi. Onsuz da sekulyar ənənələri zorla təbliğ etmək əksinə radikal dini qurumları daha da yeraltına çəkilməyə , təşkilatlanmağa şövq edir. Bu barədə ən yaxşı yol maarifləndirmə və total savadsızlığı aradan qaldırmaq üçün tədbirlər görməkdir. Təhsil sistemində sekulyar ənənələrin təbliği kimi məsələn.

Dini qurumlar isə təbliğatda və fəaliyyətdə necə lazımdır azaddır. Bu proseslər vaxtı ilə türkiyədə də gedib. Laiklik, Nişantaşında olan burjuazi "beyaz türkler" üçün bir qürur mənbəyindən başqa birşey deyildi lakin anadolu insanı mövhumat və dini təbliğ ilə baş-başa buraxıldı. AKP iqtidarı "Laiklik" problemi yaratmadı, Havada qalmış, 3-4 burjua türkün qürur mənbəiyindən başqa bir şey olmayam sekulyarlıq AKP-ni və türk islamçı hərəkatını yaratdı.

Kosmogen qüvvə köməyimiz olsun!

Qiymət 5/5 (100%) (1 səs)
Azərbaycansayağı sekulyarzim

Digər xəbərlər

“Skuçnaya politika"

Dünyada ən çox kitab oxuyan ölkələrin reytinqi bəlli oldu

Səkinə Qərib. Şeirlər

Xəyal Aslan. ESSE

Xəyal Aslan. ESSE

Şərhlər